IPO, FPO, हकप्रद शेयर र बोनस शेयर — फरक के?

चारैवटा एकै ठाउँमा

IPO — प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन

कम्पनीले पहिलो पटक आम जनतालाई शेयर बेचेर NEPSE मा सूचीकृत हुन्छ। स्थिर मूल्यको इस्युमा न्यूनतम 10 कित्ता — रु १०० मा करिब रु १,०००। शेयरभन्दा धेरै आवेदन परे १०-१० कित्ताको गोलाप्रथा हुन्छ। IPO कसरी भर्ने र बाँडफाँट कसरी हुन्छ हेर्नुहोस्।

FPO — थप सार्वजनिक निष्कासन

IPO जस्तै, तर पहिल्यै सूचीकृत कम्पनीले जारी गर्छ। मेरोशेयरबाट उसरी नै भरिन्छ। कम्पनी पहिल्यै कारोबारमा भएकाले FPO मूल्य र बजार मूल्य तुलना गर्नुहोस्, र किन पुँजी उठाउँदैछ विवरणपत्रमा पढ्नुहोस्।

हकप्रद शेयर (राइट शेयर)

हकप्रद निष्कासनले मौजुदा शेयरधनी लाई आफ्नो होल्डिङको अनुपातमा, प्राय: रु १०० मा, नयाँ शेयर किन्न दिन्छ। १:१ (१००%) हकप्रद भनेको पुस्तक बन्द मितिमा भएको हरेक शेयरबराबर एउटा नयाँ शेयर।

• योग्य हुन पुस्तक बन्द मितिसम्म शेयर तपाईंको डिम्याटमा हुनुपर्छ (T+2 राफसाफका कारण समयमै किन्नुहोस् — T+2 राफसाफ)।
• हकप्रद खुला अवधिमा मेरोशेयरबाट भर्नुहोस्। नभरे पनि हुन्छ — तर कम्पनीमा तपाईंको स्वामित्व-अंश घट्छ।
• पुस्तक बन्दपछि NEPSE ले बजार मूल्य समायोजन गर्छ। हकप्रद शेयर क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्नुहोस्।

उदाहरण: बजार मूल्य रु ३९०, रु १०० मा २५% हकप्रद → (390 + 100 × 0.25) ÷ 1.25 = रु 332।

बोनस शेयर

बोनस शेयर कम्पनीको नाफा/जगेडाबाट दिइने नि:शुल्क शेयर हो। २०% बोनस भनेको हरेक १०० शेयरमा २० नयाँ शेयर। तपाईंको कुल मूल्य एक्कासि बढ्दैन — NEPSE ले मूल्य यसरी समायोजन गर्छ कि समायोजनको समयमा होल्डिङको बजार मूल्य लगभग उस्तै रहन्छ।

उदाहरण: बजार मूल्य रु ३९०, २५% बोनस → 390 ÷ 1.25 = रु 312। बोनस शेयरमा अङ्कित मूल्यको 5% कर लाग्छ, त्यसैले कम्पनीहरूले प्राय: "कर प्रयोजनका लागि" सानो नगद लाभांश पनि दिन्छन्। बोनस शेयर क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्नुहोस्।

थप पढ्नुहोस्